Zofia Praussowa- Posłanka na Sejm II RP I i II kadencji

[animatedcounter count=”151″ duration=”10000″ color=”red” size=”20px”]

ŻYCIE PRYWATNE

        Zofia Praussowa (nazwisko rodowe Kulesza)  urodziła się 3 września 1878 roku w Budzowie k. Radomska w rodzinie właścicieli ziemskich  Aleksandra Kuleszy i Emilii z Rogozińskich.  Była to rodzina, w której mocno kultywowano tradycje niepodległościowe i socjalistyczne.

W latach 1899-1925r. była żoną Ksawerego Praussa –polskiego polityka związanego z PPS, Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w rządzie Jędrzeja Moraczewskiego i Senatora I Kadencji; z którym  miała 2 córki: Jadwigę Jędrzejowską i Ewę Prauss – Płoską.

Jadwiga Jędrzejowska  była nauczycielką i działaczką społeczną m.in. organizującą pomoc dzieciom w czasie  II wojny światowej, więźniarką Ravensbruck; natomiast Ewa Prauss – Płoska słynną kurierką AK, znaną z wyprawy na Pragę z  apelem  o pomoc  dla walczącej  Warszawy do marszałka Rokossowskiego.

Wnuczką  Zofii Prauss jest Zofia Romaszewska, znana opozycjonistka antykomunistyczna,  która obecnie pełni funkcję doradcy prezydenta Andrzeja Dudy; natomiast prawnuczka Agnieszka Romaszewska – Guzy jest  dziennikarką, dyrektorem Telewizji Biełsat.

WYKSZTAŁCENIE

     Była osobą wszechstronnie wykształconą. Początkowo uczyła się na Pensji Garnteckiej w Częstochowie,  następnie w gimnazjum w Kazaniu (ukończyła je ze złotym medalem). Studiowała  na wydziale matematycznym na tzw. Kursach Bestużewskich w Petersburgu w  1904. Była to wówczas jedyna uczelnia  w Rosji  dostępna dla dziewcząt.

Ukończyła także studia matematyczne w Paryżu na Sorbonie (1907-11)  i  kursy dla inspektorów pracy zorganizowane przez Sekcję Ochrony Pracy już w odrodzonej Polsce.

DZIAŁALNOŚĆ POLITYCZNA I SPOŁECZNA

      W 1899 r.  Zofia Prauss rozpoczęła działalność w Polskiej Partii Socjalistycznej, zaś od 1904 działała w Organizacji Bojowej PPS.  W czasie studiów pomagała w ucieczce Józefa Piłsudskiego z więzienia. Po ukończeniu nauki powróciła na ziemie polskie  i została aktywistką PPS na terenie Częstochowy i Zakopanego. Po raz pierwszy została aresztowana w 1905r. za rozprowadzanie odezw przeciwko poborowi  do carskiego wojska, za co została zesłana do Rosji.

Po wybuchu I wojny światowej  organizowała na rzecz Legionów Polskich intendenturę w Zakopanem, następnie prowadziła  nielegalny werbunek do I Brygady na terenie niemieckiej okupacji. W 1915r. wraz z mężem pracowała w Centralnym Biurze Szkolnym. W 1915-18 była  członkinią Zarządu Naczelnego Ligi Kobiet.

Zarząd Ligi Kobiet
Zarząd Ligi Kobiet

W październiku 1918r. rozpoczęła szkolenie dla inspektorów pracy zorganizowane przez Sekcję Ochrony Pracy pod kierownictwem Franciszka Sokala. Po ukończeniu kursów została inspektorką pracy. Z  względu na swoją znajomość środowiska robotniczego, uważana była za wybitną inspektorkę pracy i miała duży autorytet w tym środowisku.

W 1922 r. stała na czele dwóch warszawskich obwodów inspekcji pracy, w tymże roku została  jednak wybrana do Sejmu, co spowodowało rezygnację z pełnionych funkcji.

Była też redaktorką związanego z PPS czasopisma „Głos Kobiet”. W latach 1920–1928 była członkinią Centralnego Komitetu Wykonawczego PPS, a także należała także do Klubu Politycznego Kobiet Postępowych.

Okładka czasopisma                 „Głos Kobiet”

W 1919-35 wybierana radną Rady Miejskiej w Warszawie. Po rozłamie w PPS w 1928 i utworzeniu PPS-dawnej Frakcji Rewolucyjnej wystąpiła z PPS.

W lipcu 1928 uczestniczyła w Międzynarodowym Kongresie Zdrowia   i Opieki Społecznej w Paryżu.

Do końca, nawet po przewrocie majowym z 1926 r., była wierna Piłsudskiemu.

Tuż przed wojną tworzyła tzw. junackie hufce pracy dla bezrobotnej młodzieży.

Całe życie zajmowała się sprawami ludzi ubogich.

Zofia Praussowa (pierwszy rząd, trzecia z lewej) z Józefem Piłsudskim i pracownikami intendentury Legionowej. Zakopane, rok 1914

 

 

DZIAŁALNOŚĆ PARLAMENTARNA

    Po raz pierwszy Zofia Praussowa  została wybrana do Sejmu  I Kadencji  w 1922 r.  z listy PPS (okręg nr 1). W czasie obrad parlamentarnych posłanka pracowała (zgodnie z wykształceniem i doświadczeniem) w  Komisji Ochrony Pracy.

W 1928r. została ponownie wybrana w skład Sejmu, jednak tym razem z listy krajowej PPS.  Działała wtedy w Komisji Opieki Społecznej i Inwalidzkiej. Podczas swojej działalności parlamentarnej zajmowała się głównie regulacjami prawnymi dotyczącymi ochrony pracy i problematyki zatrudnienia kobiet  i młodocianych oraz opieką społeczną.

Zygmunt Żuławski z PPS (poseł w II RP)w towarzystwie posłanki Zofii Praussowej w lokalu Klubu Związku Parlamentarnego Polskich Socjalistów (1925)

 

DZIAŁALNOŚĆ KONSPIRACYJNA

     Podczas okupacji hitlerowskiej  Zofia Prauss była przewodniczącą Obszarowej Rady Politycznej Obszaru Warszawskiego Tajnej Organizacji Wojskowej  „Związek Orła Białego – znanej także  jako Organizacja Orła Białego” – jednej z pierwszych organizacji konspiracyjnych w okupowanej Polsce,  od 1939r. zajmującej się działalnością dywersyjną przeciwko niemieckim liniom zaopatrzenia, a także działaniami wywiadowczymi i propagandowymi która została wchłonięta przez ZWZ.

Później wraz z córkami i zięciem działała w Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej.  W dniu 10 listopada 1942 r. została aresztowana przez Niemców w mieszkaniu na ulicy Zajęczej  z tzw. listy proskrypcyjnej , czyli listy rządowej osób  zaangażowanych politycznie w Międzywojniu.

LOSY OBOZOWE

       Po kilkumiesięcznym uwięzieniu na Pawiaku,   w 1943 r. trafiła do obozu koncentracyjnego Majdanek w Lublinie. Stamtąd została deportowana do KL Auschwitz – Birkenau 15 kwietnia 1944 roku. Okoliczności jej śmierci są sporne. Najprawdopodobniej zmarła z wycieńczenia w  nocy 17/18 stycznia 1945r. tuż przed wyzwoleniem obozu przez Armię Czerwoną.  Współwięźniarki, dla których była dużym wsparciem, zorganizowały symboliczne pożegnanie, przenosząc  zmarłą do kostnicy przy zapalonych świecach. Jej ciało spoczywa prawdopodobnie   na tzw. cmentarzyku –zbiorowej mogile przy ulicy Więźniów Oświęcimia (nieopodal  obecnego Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau).

OKOLICZNOŚCI ŚMIERCI i POGRZEBU

     Jedynym dokumentem, z którego wiemy, że Zofia Praussowa przebywała w  KL Auschwitz  i zmarła w tym obozie, jest sporządzony po wyzwoleniu, imienny spis 46 więźniarek Polek deportowanych  z Majdanka w kwietniu 1944 roku.

Na temat okoliczności śmierci Zofii Praussowej w  obozie 18 stycznia 1945 roku zachowało się kilka relacji byłych więźniarek.

Maria Borowska wspomina: „Prauss Zofia – staruszka, trzymała się bardzo dzielnie i była dla nas dużym oparciem. Zmarła w obozie  tuż przed  ewakuacją”.

Z kolei więźniarka Anna Lipka pisze:

„W dniu 18 stycznia 1945 roku wraz z dr. Perzanowską, Anną Chomicz i Jadwigą Romeyko brałam udział w symbolicznym pogrzebie Zofii Prauss.(…)  Zwłoki jej wynosiłyśmy na tragach przy zapalonych świeczkach do kostnicy”.

Anna Chomicz tak o tym pisze w swojej relacji:

„W okresie ostatecznej ewakuacji doszło do rozprzężenia rygorów obozowych. Między innymi nie zdzierano już odzieży ze zwłok zmarłych z wycieńczenia więźniarek. Np. nie zdarto odzieży ze zwłok zmarłej w nocy z 17 na 18 stycznia 1945 roku więźniarki Zofii Prauss. Współwięźniarki zorganizowały dla zmarłej Z. Prauss symboliczną uroczystość pogrzebową. Był to pierwszy od początku istnienia obozu przypadek przeprowadzenia takiej uroczystości pogrzebowej.(…) Oprócz mnie w uroczystości wzięły udział: dr Irena Konieczna, Stanisława Jamrożówna, Elżbieta Sielbert (z Łodzi) i Marysia Scher (ze Lwowa). Dr Irena Konieczna przyniosła „zorganizowane” przez siebie świece, które zaświeciłyśmy przy tragach ze zwłokami zmarłej; przykryłyśmy też je prześcieradłem. Potem trzymając w rękach palące się świece wyniosłyśmy zmarłą do pobliskiego baraku-kostnicy (Leichenkammer)”.

 

CIEKAWOSTKI

  • Na tzw. kursy Bestużewskiego w Moskwie uczęszczały wcześniej żona i siostra Lenina.
  • Podobno Ksawery Prauss zachwycił się młodą Zofią Kuleszanką, gdy ta prowadziła walkę o lepsze warunki w stołówkach studenckich.
  • W czasie studiów na Sorbonie Zofia Prauss zarabiała na życie, sprzątając w Hotelu Polskim w Paryżu.
  • Bardzo aktywna działalność polityczna obojga rodziców skutkowała tym, że córki Zofii i Ksawerego Praussów często przebywały z dala od rodziców i były faktycznie wychowywane przez dziadków i  oraz innych krewnych.
  • Zofia i Ksawery Praussowie byli jedną z 4 par małżeńskich,które w tym samym czasie zasiadały  w parlamencie II Rzeczpospolitej Polskiej.
  • W ciągu całego życia wykonywała różne zawody m.in.: sprzątaczki, kasjerki, bibliotekarki, inspektora pracy, wykładowcy.
  • W  1911r. Praussowie założyli w Zakopanem pierwszą koedukacyjną szkołę średnią z internatem nazwaną później szkołą im.Stanisława Staszica, była to szkoła bardzo dobrze wyposażona i prowadzona.Uczęszczała tam ich córka Jadwiga.

 

 

 

Prezentacja na konferencji Rady Powiatu Piskiego

9 kwietnia dzięki uprzejmości Pana Waldemara Brendy Członka Zarządu Powiatu Piskiego miałyśmy okazję przedstawić nasz projekt członkom Rady Powiatu  na  czele z wicestarostą  Markiem Wysockim oraz zgromadzonym gościom: Wojewodzie Warmińsko-Mazurskiego – Arturowi Chojeckiemu, posłom na Sejm RP : Jerzemu Małeckiemu, Kazimierzowi Gwiazdowskiemu, Krzysztofowi Jurgielowi, Warmińsko-Mazurskiemu Wicekuratorowi Oświaty  Wojciechowi Cybulskiemu. Wśród zaproszonych gości znaleźli się również Starosta Mrągowski, Wicestarosta Mrągowski, burmistrzowie gmin leżących na terenie Powiatu Piskiego oraz dyrektorzy i kierownicy szkół i samorządowych jednostek organizacyjnych.

Dziękujemy bardzo panu  dr. Waldemarowi Brendzie za wstęp  i komentarz do naszego wystąpienia  oraz życzliwe przyjęcie.

Wystawa w Starostwie Powiatu Piskiego

W poniedziałek 8 kwietnia 2019r. spotkałyśmy się z Panem Waldemarem Brendą- etatowym Członkiem Zarządu Powiatu Piskiego oraz historykiem. Wyraził on również zgodę na ustawienie wystawy w hallu budynku Starostwa Powiatu Piskiego.

Zapraszamy do zapoznania się z wystawą

 

 

Wystawa w Piskiej Wieży Ciśnień

W poniedziałek 8 kwietnia 2019r. w  zabytkowej Piskiej  Wieży Ciśnień pojawiła się przygotowana przez nas wystawa na temat: „Zofia Praussowa – posłanka na Sejm II Rzeczpospolitej I i II kadencji”

Zapraszamy do zapoznania się

Spotkania w Muzeum Ziemi Piskiej na temat Zofii Praussowej

[animatedcounter count=”151″ duration=”10000″ color=”red” size=”20px”]

 

W poniedziałek 1 kwietnia 2019r. w Muzeum Ziemi Piskiej odbyło się spotkanie pt. „Posłowie Sejmu II Rzeczpospolitej – Zofia Praussowa”, mające na celu upamiętnienie jednej z pierwszych polskich posłanek.

Uczestniczyli w nim w kolejności: uczniowie Szkoły Podstawowej nr 1w Piszu, Zespołu Szkół Nr1 w Piszu oraz słuchacze Piskiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku. Podczas spotkania przybliżyłyśmy zebranym sylwetkę posłanki,a następnie przeprowadziłyśmy się konkurs- quiz ze słodkimi nagrodami.

Serdecznie dziękujemy za pomoc  i życzliwość Pani dyrektor Anecie Karwowskiej oraz pracownikom Muzeum Ziemi Piskiej,a także Pani dyrektor  Katarzynie Sobiech oraz Pani Monice Chmielewskiej z Piskiego Domu Kultury.

Podczas spotkań prezentowane były przygotowane przez nas wykonane prezentacje multimedialne:

Prezentacja dla uczniów szkoły postawowej:

https://1drv.ms/p/s!AttAsDtCy_fFgXVr32GOp-UlQM6M

Prezentacja dla słuchaczy  Piskiego Uniwerstytetu Trzeciego Wieku :

https://1drv.ms/p/s!AttAsDtCy_fFc1-QqEMbTSjoR90

 

 

Podajemy również link do strony internetowej Muzeum Ziemi Piskiej–>http://www.muzeumziemipiskiej.pl/art,139,nastolatki-przyblizyly-przedwojennych-parlamentarzystow